Ustawa frankowa nie dotyczy kredytów w euro. Obejmuje wyłącznie umowy kredytu i pożyczki hipotecznej denominowane lub indeksowane do franka szwajcarskiego (art. 1 ust. 1 ustawy z 29 maja 2026 r., Dz.U. poz. 985). Nie zmieniła jednak tego, co w sprawie najważniejsze. Jeżeli Twoja umowa kredytu w euro zawiera niedozwolone klauzule przeliczeniowe, możesz ją podważać z tych samych powodów co umowę frankową. Inna jest droga przez sąd: o wstrzymanie rat trzeba poprosić sąd, a sprawa toczy się według zwykłych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.
Co dokładnie zmieniła ustawa frankowa.
Ustawa weszła w życie 7 sierpnia 2026 r. i reguluje przede wszystkim przebieg sprawy w sądzie. Nie rozstrzyga, czy umowa jest ważna. W sprawach, których nie reguluje, odsyła wprost do Kodeksu postępowania cywilnego (art. 2 ust. 1).
Najważniejsza zmiana dotyczy rat. Z chwilą doręczenia bankowi pozwu konsumenta obowiązek spłaty rat ulega wstrzymaniu z mocy prawa, aż do prawomocnego zakończenia sprawy (art. 3 ust. 1). Takie wstrzymanie nie jest niewykonaniem umowy, a bank nie może z tego powodu wypowiedzieć umowy ani zgłosić Cię do BIK czy biura informacji gospodarczej (art. 3 ust. 2 i 3). Wniosek o zabezpieczenie w tym zakresie stał się zbędny, przewodniczący pozostawia go w aktach bez dalszych czynności (art. 3 ust. 5).
Do tego dochodzą zmiany w samym procesie. Sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, nawet jeśli strona prosiła o rozprawę (art. 4). Świadka można przesłuchać zdalnie mimo sprzeciwu strony (art. 6), a stronę na piśmie (art. 7). Bank ma więcej czasu na powództwo wzajemne (art. 8). W drugiej instancji sprawę rozpoznaje jeden sędzia, także bez rozprawy mimo wniosku (art. 11 i 12).
Ustawa obejmuje także spadkobierców kredytobiorcy, poręczycieli i osoby, które przystąpiły do długu (art. 1 ust. 2), jednak tylko w przypadku umów powiązanych z frankiem.
Co się nie zmieniło przy kredycie w euro.
Podstawa sprawy jest ta sama. Postanowienia umowy zawartej z konsumentem, nieuzgodnione indywidualnie, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego). Ten przepis nie odróżnia franka od euro. Liczy się to, jak bank ustalał kurs, a nie jaka waluta była w umowie.
Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22) pisał o umowach kredytu indeksowanego lub denominowanego i o „kursie waluty obcej”, bez zawężenia do franka. Przyjął, że jeżeli postanowienie o sposobie ustalania kursu jest niedozwolone, nie można go zastąpić kursem wynikającym z przepisów lub zwyczajów, a gdy nie da się ustalić wiążącego kursu, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. Każdej ze stron przysługuje wtedy osobne roszczenie o zwrot tego, co świadczyła.
Rozliczenie po upadku umowy też wygląda tak samo. Zwrot rat i kosztów opiera się na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu i świadczeniu nienależnym (art. 405 i art. 410 Kodeksu cywilnego). Ustawa frankowa tych zasad nie dotyka.
Kredyt w euro można więc podważać dokładnie z tych samych powodów co kredyt we frankach. Różnice są w procedurze.
Różnica pierwsza: raty płacisz, dopóki sąd nie zdecyduje inaczej.
Przy kredycie w euro samo doręczenie pozwu niczego nie wstrzymuje. Jeżeli chcesz przestać płacić raty na czas procesu, potrzebujesz zabezpieczenia udzielonego przez sąd. Takiego zabezpieczenia można żądać w każdej sprawie cywilnej, także przed wniesieniem pozwu albo razem z nim (art. 730 Kodeksu postępowania cywilnego).
Sąd udziela go wtedy, gdy uprawdopodobnisz dwie rzeczy: roszczenie oraz interes prawny, czyli to, że bez zabezpieczenia wykonanie wyroku albo osiągnięcie celu sprawy będzie niemożliwe lub poważnie utrudnione (art. 730¹ § 1 i 2). W sprawach o ustalenie nieważności umowy sąd może na czas procesu unormować prawa i obowiązki stron (art. 755 § 1 pkt 1), na przykład wstrzymać obowiązek spłaty rat.
Część sądów takie wnioski oddalała, uznając na przykład, że kredytobiorca i tak będzie musiał oddać bankowi kapitał. Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 15 czerwca 2023 r. (C-287/22) uznał, że takie orzecznictwo jest niezgodne z dyrektywą o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich, jeżeli wstrzymanie spłaty rat jest konieczne dla zapewnienia pełnej skuteczności przyszłego wyroku. Wyrok dotyczył kredytu indeksowanego do waluty obcej, a jego podstawą jest dyrektywa, nie waluta umowy, więc ma znaczenie także przy kredycie w euro.
Trzeba jednak uczciwie powiedzieć, czym to się różni od franka. Sąd ocenia każdy wniosek osobno, więc może go oddalić. Na postanowienie o zabezpieczeniu przysługuje zażalenie (art. 741 § 1), także bankowi, co wydłuża sprawę. Dopóki sąd nie wstrzyma rat, nieopłacona rata jest dla banku zwykłą zaległością.
Różnica druga: BIK i wypowiedzenie umowy.
Frankowicz ma ochronę z ustawy: bank nie może wypowiedzieć umowy ani zgłosić go do BIK z powodu niepłacenia rat po doręczeniu pozwu. Kredytobiorca z euro takiej ochrony z mocy prawa nie ma.
Można jej jednak szukać w tym samym wniosku o zabezpieczenie. W sprawie, w której zapadł wyrok C-287/22, kredytobiorcy żądali nie tylko wstrzymania rat, ale też zakazania bankowi wypowiedzenia umowy i przekazywania danych o niespłacaniu kredytu do biura informacji gospodarczej. Czy sąd udzieli zabezpieczenia w takim zakresie, zależy od okoliczności sprawy. Dlatego wniosek warto przygotować starannie i złożyć od razu, a nie po pierwszym piśmie z banku.
Różnica trzecia: o rozprawie decydujemy, składając pozew.
Tu kredyt w euro wypada lepiej, przynajmniej dla kogoś, komu zależy na wysłuchaniu przez sąd. Według zwykłych przepisów sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że rozprawa nie jest konieczna (art. 148¹ § 1 k.p.c.). Nie może jednak tego zrobić, jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o wysłuchanie jej na rozprawie, chyba że pozwany uznał powództwo (art. 148¹ § 3 k.p.c.).
W sprawie frankowej taki wniosek sądu już nie wiąże (art. 4 ustawy). W sprawie o kredyt w euro nadal wiąże, więc decyzja o tym, czy wnioskować o rozprawę, zapada już przy pisaniu pozwu.
Nie dotyczą Cię też szczególne przepisy o zdalnym przesłuchaniu świadka mimo sprzeciwu i o zeznaniach strony na piśmie (art. 6 i 7 ustawy) ani przepisy o drugiej instancji (art. 10–12 ustawy). W sprawie o kredyt w euro sąd stosuje zwykłe zasady Kodeksu postępowania cywilnego.
Różnica czwarta: powództwo wzajemne banku.
W sprawach frankowych bank może wytoczyć powództwo wzajemne, na przykład o zwrot kapitału, aż do zamknięcia rozprawy w pierwszej instancji (art. 8 ust. 1 ustawy). Przy kredycie w euro obowiązuje zasada ogólna: powództwo wzajemne można wytoczyć najpóźniej w odpowiedzi na pozew (art. 204 § 1 k.p.c.).
W praktyce oznacza to, że przy euro wcześniej wiadomo, czy bank zgłosi własne roszczenie w tej samej sprawie. Jeśli tego nie zrobi, może pozwać osobno, więc kwestię zwrotu kapitału i ewentualnego rozliczenia trzeba zaplanować od początku.
Czy ustawa obejmie kiedyś kredyty w euro?
W trakcie prac nad ustawą pojawiały się głosy, żeby objąć nią także umowy w euro i w dolarach, bo mają tę samą konstrukcję co umowy frankowe. Ostatecznie ustawa dotyczy tylko franka i nie zakładałbym, że to się zmieni. Czekanie na nią nie jest dobrym planem, szczególnie jeżeli złożyłeś już reklamację w sprawie swojego kredytu, wtedy istnieje ryzyko przedawnienia roszczeń.
Co z tego wynika dla Ciebie.
Jeżeli spłacasz kredyt w euro, sprawa jest do wygrania na tych samych zasadach co frankowa, ale wymaga jednego dodatkowego elementu: dobrze uzasadnionego wniosku o zabezpieczenie. Bez niego płacisz raty przez cały proces, a raty wpłacone w trakcie sprawy trzeba potem dochodzić, rozszerzając powództwo albo w osobnej sprawie.
Jeżeli kredyt w euro już spłaciłeś, ta różnica Cię nie dotyczy, chociaż nadal inny jest przebieg procesu.
Jeżeli masz kredyt indeksowany lub denominowany do euro, zachęcam do przesłania umowy do Kancelarii. Ocenimy, czy zawiera niedozwolone klauzule przeliczeniowe, jak może wyglądać rozliczenie z bankiem i czy przy kredycie czynnym są podstawy do wniosku o wstrzymanie rat. Analiza umowy jest bezpłatna. Jeżeli podstaw nie ma, powiemy o tym wprost.
Jak prowadzę sprawy o kredyty w euro i ile to kosztuje, opisuję na stronie
Alan Kolkowski, radca prawny, Kancelaria Radcy Prawnego K-Law Alan Kolkowski, Toruń. Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 9 listopada 2026 r.